İçeriğe geç
Eğitim, psikoloji, rehberlik ve yaşam için bilgi ve araçlarPsikolojik Danışman Ahmet Usta’nın kişisel yayın platformu

Üniversite rehberi: araçlar ve rehberler

Üniversiteler ve Tercih Rehberleri

  • Türkiye Üniversiteleri İletişim Rehberi
  • Türkiye Üniversiteleri Akademik Kadro Rehberi

Yurt, Barınma ve Burs Rehberleri

KYK aracı yayında · diğer yurt rehberleri hazırlanıyor
  • KYK Yurt Arama Motoru
  • Türkiye Özel Öğrenci Yurtları Rehberi
  • Üniversitelere Ait Öğrenci Yurtları ve Konukevleri Rehberi

Askerî Okullar, Polis Okulları ve Kamu Kariyeri

Hazırlanıyor / Planlanıyor
  • Askerî Okullar Rehberi
  • Polis Okulları Rehberi
  • KPSS Rehberi

Sınavlar, Üniversite Yaşamı ve Kariyer Planlaması

Hazırlanıyor / Planlanıyor
  • ÖSYM Sınav Takvimi ve Başvuru Rehberi
  • ALES, YDS ve YÖKDİL Rehberi
  • Üniversite Kampüsleri ve Ulaşım Rehberi

Tüm rehber başlıklarını site haritasında inceleyin →

Resmî verileri kontrol edin: ÖSYM ve YÖK Atlas. Tercih kararı için ilgili yılın ÖSYM kılavuzu ve üniversitelerin güncel duyuruları esastır.

Diğer Kılavuz Araçlar

YKS çalışma kılavuzları, ölçekler ve kariyer kılavuzları.

Tüm yayımlanmış sayfalar ve yazılar →

Haberleri İzledikten Sonra Neden Kendimizi Huzursuz Hissediyoruz?

 

Yağmurlu bir akşamda pencere kenarında telefonundan haber okuyan, düşünceli ve huzursuz görünen bir kişi.

Deprem, savaş, şiddet ve ekonomik sorunlarla ilgili haberleri okuduktan sonra neden huzursuz hissederiz? Olumsuz haberler zihnimizi nasıl etkiler ve neden bazen rahatsız olduğumuz hâlde yeni gelişmeleri takip etmeyi sürdürürüz? Olumsuzluk yanlılığı, risk algısı ve doomscrolling üzerine bilimsel araştırmalardan hareketle haberlerle daha bilinçli bir ilişki kurmanın yollarını inceleyelim.

Sabah uyandığımızda telefonumuza uzanıyoruz. Henüz güne başlamadan bir deprem haberiyle karşılaşıyoruz. Ardından savaş, ekonomik sorunlar, şiddet olayları veya geleceğe ilişkin belirsizlikler gündemimize giriyor.

Birkaç dakika içinde dünyanın farklı yerlerinde yaşanan çok sayıda olaydan haberdar oluyoruz.

Telefonu bıraktığımızda haberler sona eriyor ancak zihnimizdeki etkileri her zaman bitmiyor. Okuduklarımızı düşünmeye devam edebiliyor, kendimizi gergin veya huzursuz hissedebiliyoruz. Bazen de olumsuz haberlerin bizi rahatsız ettiğini fark ettiğimiz hâlde yeni gelişmeleri kontrol etmeyi sürdürüyoruz.

Burada dikkat çekici bir durum var:

Haberleri çoğu zaman daha fazla bilgi sahibi olmak, tehlikeleri anlamak veya belirsizliği azaltmak için takip ediyoruz. Ancak bazı durumlarda daha fazla haber okumak kendimizi daha güvende veya hazırlıklı hissetmemizi sağlamıyor.

Peki, doğrudan yaşamadığımız olaylar neden bizi etkileyebiliyor? Olumsuz haberler neden zihnimizde daha fazla yer kaplıyor? Haberleri takip etmeyi bırakmakta zorlandığımızda hangi psikolojik süreçler rol oynayabiliyor?

Bu soruların yanıtları yalnızca haberlerin içeriğinde değil; insanın dikkat, bellek, risk algısı ve belirsizlikle baş etme biçimlerinde de aranmalıdır.

Bununla birlikte haber takip etmek psikolojik açıdan sakıncalı bir davranış değildir. Güvenilir habercilik, toplumun olayları anlaması, tehlikelere hazırlanması, kamusal kararları değerlendirmesi ve ortak sorunlara çözüm araması bakımından önemlidir.

Asıl mesele, bilgi edinme ihtiyacımızla haberlerin zihinsel ve duygusal etkileri arasında nasıl bir ilişki kurduğumuzdur.

Olumsuz Haberler Dikkatimizi Neden Daha Fazla Çekiyor?

İnsan zihni çevresindeki bütün bilgileri aynı biçimde işlemez.

Güvenliğimizi, yaşam koşullarımızı veya geleceğimizi etkileyebilecek gelişmeler, belirli durumlarda dikkatimizi daha fazla çekebilir.

Örneğin gündelik yaşamımızla doğrudan bağlantısı bulunmayan olumlu bir gelişmeyi kısa sürede unutabilirken ciddi bir kaza, afet veya şiddet haberini uzun süre düşünebiliriz.

Bu durumla ilişkili psikolojik kavramlardan biri olumsuzluk yanlılığıdır (negativity bias).

Olumsuzluk yanlılığı, olumsuz bilgilerin bazı koşullarda olumlu bilgilere kıyasla daha güçlü dikkat ve değerlendirme tepkileri oluşturabilmesini ifade eder.

Olası tehlikelerin fark edilmesi açısından böyle bir duyarlılık işlevsel olabilir. Ancak olumsuz bilgilerin sürekli ön planda bulunduğu ortamlarda, çevremizde yaşananlara ilişkin değerlendirmelerimiz de etkilenebilir.

Bilimsel araştırmalar ne gösteriyor?

Soroka, Fournier ve Nir'in (2019) Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan deneysel araştırması, 17 ülkeden 1.156 katılımcının haber görüntülerine verdiği fizyolojik tepkileri incelemiştir.

Katılımcılara gerçek haber videoları izletilmiş; fizyolojik uyarılma ve dikkatle ilişkili tepkileri değerlendirilmiştir.

Genel sonuçlar, olumsuz haberlere karşı ortalama düzeyde daha güçlü fizyolojik tepkiler bulunduğunu göstermiştir.

Ancak bu eğilim bütün katılımcılarda ve ülkelerde aynı biçimde ortaya çıkmamıştır. İncelenen göstergelerden birinde 17 ülkenin dokuzunda istatistiksel olarak anlamlı olumsuzluk yanlılığı saptanmıştır.

Araştırma, insanların olumsuz haberler karşısında aynı düşüncelere veya duygulara sahip olduğunu göstermemektedir.

Ölçülen tepkiler, özellikle haber içeriğine verilen fizyolojik yanıtlarla ilgilidir. Bunlar doğrudan kaygı bozukluğu veya psikolojik zarar göstergesi değildir.

Bilimsel bulgu, olumsuz haberlere yönelik ortalama bir dikkat ve uyarılma eğiliminin bulunmasıdır; herkesin aynı ölçüde olumsuz etkilendiği değildir.

Aynı haber neden herkesi aynı ölçüde etkilemez?

Haberin kişisel anlamı, yaşam deneyimlerimizle ilişkilidir.

Geçmişte deprem yaşamış bir kişi, başka bölgede meydana gelen bir deprem haberine daha duyarlı olabilir.

Çocuğu bulunan bir ebeveyn, çocuk güvenliğiyle ilgili haberlere daha fazla dikkat gösterebilir.

Ekonomik belirsizlik yaşayan bir kişi ise işsizlik veya geçim sıkıntısıyla ilgili gelişmeleri yakından takip edebilir.

Bu farklılıkları yalnızca olumsuzluk yanlılığıyla açıklamak yeterli değildir.

Geçmiş deneyimler, mevcut yaşam koşulları, olayın kişi için taşıdığı anlam ve algılanan tehlike düzeyi de önemlidir.

Bu nedenle aynı haber bir kişide geçici üzüntü, başka bir kişide yoğun endişe, bir başkasında ise dayanışma veya harekete geçme isteği oluşturabilir.

Haberlerde Gördüğümüz Tehlikeler Neden Bize Daha Yakın Görünür?

Bir olayın ne kadar sık gerçekleştiğini değerlendirirken her zaman istatistiksel verilere başvurmayız.

Bazen aklımıza kolay gelen örnekler, o olayın gerçekleşme olasılığı hakkındaki düşüncemizi etkiler.

Tversky ve Kahneman'ın (1973) açıkladığı bulunabilirlik kestirmesi (availability heuristic), insanların olayların sıklığını veya olasılığını değerlendirirken kolay hatırlayabildikleri örneklerden yararlanmasını açıklayan bilişsel bir yaklaşımdır.

Bu mekanizma, haberlerin risk algısıyla nasıl ilişkili olabileceğini anlamamıza yardımcı olur.

Örneğin büyük bir uçak kazasının görüntülerini günler boyunca izleyen biri, uçak kazalarının gerçek sıklığına ilişkin verileri incelemeden uçak yolculuğunu olduğundan daha tehlikeli değerlendirebilir.

Benzer biçimde aynı şiddet olayının farklı televizyon kanallarında ve sosyal medya hesaplarında tekrar tekrar gösterilmesi, kişinin çevresindeki tehlikelerin yaygınlığına ilişkin izlenimini etkileyebilir.

Burada birbirinden ayrılması gereken üç unsur vardır:

  • Olayın gerçekten yaşanmış olması.

  • Olayın medyada ne kadar görünür olduğu.

  • Benzer bir olayın kişinin yaşadığı yerde gerçekleşme olasılığı.

Bu üç durum aynı değildir.

Bir haberin doğru olması, benzer olayların her yerde aynı sıklıkla gerçekleştiğini göstermez.

Bir olayın sürekli gündemde bulunması da o olayın mutlaka giderek daha yaygın hâle geldiği anlamına gelmez.

Örneğin başka bir ülkede yaşanan doğal afetin görüntülerini görmek, yakın zamanda aynı olayın yaşadığımız bölgede gerçekleşeceğinin kanıtı değildir.

Ancak bu durum bulunduğumuz bölgenin gerçek afet risklerini görmezden gelmemiz gerektiği anlamına da gelmez.

Riskleri değerlendirirken olayın gerçekleştiği yer, tarih, ilgili nüfus, bilimsel veriler ve resmî açıklamalar birlikte incelenmelidir.

Haberin bizde oluşturduğu korkunun şiddeti ile tehlikenin gerçekleşme olasılığı her zaman aynı değildir.

Bu ayrım, gerçek riskleri küçümsemeden haberlerin oluşturduğu zihinsel izlenimleri değerlendirmemize yardımcı olur.

Afet ve Şiddet Haberleri Ruhsal Sağlığımızı Nasıl Etkileyebilir?

Depremler, savaşlar, terör saldırıları, büyük kazalar ve kitlesel şiddet olaylarıyla ilgili haberler, gündelik gelişmelerden farklı duygusal tepkiler oluşturabilir.

Bu haberler insanların yaşamını, güvenliğini, sağlığını ve yakın ilişkilerini ilgilendiren ağır olayları içerir.

Haberlerin etkisi yalnızca anlatılan olayla sınırlı değildir. Görüntülerin ayrıntıları, tekrar sıklığı, olayın kişiye yakınlığı ve geçmiş deneyimler de önem taşır.

Boston Maratonu saldırısı üzerine araştırma

Holman, Garfin ve Silver'ın (2014) araştırması, 2013 Boston Maratonu bombalamalarının ardından 4.675 yetişkinden elde edilen verilerle medya kullanımı ve akut stres belirtileri arasındaki ilişkiyi incelemiştir.

Araştırmada televizyon, radyo, basılı yayınlar, internet ve sosyal medya üzerinden olayla ilgili içeriklere maruz kalma değerlendirilmiştir.

Saldırıyı izleyen ilk hafta boyunca olayla ilgili haberleri günde altı saat veya daha fazla takip eden katılımcılarda daha yüksek akut stres belirtileri bulunmuştur.

Araştırmacılar değerlendirmelerinde katılımcıların olay öncesi ruhsal sağlık durumlarını ve başka değişkenleri de dikkate almıştır.

Bu bulgu, doğrudan yaşanmamış olaylarla ilgili yoğun medya içeriğine maruz kalmanın psikolojik sıkıntıyla ilişkili olabileceğini göstermektedir.

Ancak önemli bir sınırlılık vardır.

Araştırma gözlemseldir. Dolayısıyla uzun süre haber izlemenin tek başına akut stres belirtilerine neden olduğunu kesin biçimde göstermez.

Ayrıca araştırmadaki altı saatlik süre, bütün insanlar için geçerli bir psikolojik zarar eşiği değildir.

Burada dikkate alınması gereken sonuç, medya aracılığıyla karşılaşılan yoğun kriz içeriklerinin de ruhsal sıkıntıyla ilişkili olabilmesidir.

Sarsıcı görüntüler neden ayrıca önemlidir?

Bir afet veya şiddet haberi hakkında bilgi edinmekle olayın en ağır görüntülerini tekrar tekrar izlemek farklı deneyimlerdir.

Holman ve arkadaşları (2024), savaş ve kitlesel şiddete ilişkin grafik görüntülerin psikolojik etkilerini değerlendirdikleri bilimsel yazıda önceki araştırmaların bulgularını tartışmıştır.

Bu yayın yeni bir deneysel araştırma değildir; mevcut kanıtları ve araştırılması gereken soruları ele almaktadır.

Yazarların değerlendirdiği önceki çalışmalarda, ölüm, ağır yaralanma ve yıkım görüntüleriyle daha sık karşılaşmanın bazı stres belirtileriyle ilişkili olabildiği bildirilmiştir.

Özellikle sarsıcı görüntülerin sıklığının, yalnızca toplam medya süresinden ayrı değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Bu nedenle önemli bir olay hakkında bilgi sahibi olmak için her görüntüyü izlemek zorunda değiliz.

Örneğin bir depremin nerede gerçekleştiğini, kimlerin etkilendiğini, hangi güvenlik önlemlerinin alındığını ve yardım çalışmalarının nasıl sürdüğünü öğrenmek için en ağır yaralanma veya yıkım görüntülerini tekrar tekrar görmemiz gerekmeyebilir.

Bu ayrım, habere duyarsız kalmak değil, bilgi edinme ile gereksiz sarsıcı görüntü maruziyetini birbirinden ayırmaktır.

Haberlerden Etkilenmek Travma Yaşamak Anlamına Gelir mi?

Rahatsız edici bir haberin ardından korku, üzüntü, öfke veya huzursuzluk yaşanabilir.

Ancak bu tepkiler tek başına travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) bulunduğunu göstermez.

Klinik değerlendirmede yaşanan olayın niteliği, kişinin olayla nasıl karşılaştığı, belirtilerin özellikleri, süresi ve günlük yaşam üzerindeki etkileri birlikte ele alınır.

DSM-5-TR'deki TSSB ölçütlerine göre televizyon, internet veya başka elektronik medya üzerinden travmatik olay görüntülerine maruz kalmak, mesleki görevle ilişkili belirli istisnalar dışında gerekli travmatik olayla karşılaşma ölçütünü tek başına karşılamaz.

Bununla birlikte bu tanısal sınır, haberlerin yoğun psikolojik sıkıntı oluşturamayacağı anlamına gelmez.

Özellikle daha önce ciddi bir afet, saldırı veya kayıp yaşamış kişilerde benzer haberler, geçmiş deneyimleri hatırlatarak güçlü duygusal tepkilere yol açabilir.

Dolayısıyla haberlerin etkisini değerlendirirken güncel medya kullanımının yanında kişinin geçmiş yaşantıları ve mevcut yaşam koşulları da dikkate alınmalıdır.

Haberlerden etkilenmek olağan bir insani tepki olabilir; ruhsal bozukluk tanısı ise ayrı bir klinik değerlendirme gerektirir.

Kötü Haberleri Takip Etmeyi Neden Bazen Bırakamıyoruz?

Bir haber bizi rahatsız ettiğinde onu okumayı bırakmamız beklenebilir.

Ancak bazı durumlarda bunun tersini yaparız: Yeni bir gelişme olup olmadığını öğrenmek için aynı konuyu tekrar tekrar kontrol ederiz.

Bu davranışın anlaşılmasında belirsizlik ve bilgi arayışı önemli yer tutar.

İnsanlar kendilerini etkileyebilecek tehlikeler hakkında bilgi sahibi olmak ister. Çünkü bilgi, uygun önlemlerin belirlenmesine ve geleceğe ilişkin kararların daha bilinçli verilmesine yardımcı olabilir.

Örneğin bulunduğumuz bölgede deprem meydana geldiğinde artçı sarsıntılar, hasarlı yapılar, tahliye kararları veya güvenli alanlarla ilgili gelişmeleri öğrenmek istememiz anlaşılabilir ve işlevsel bir davranıştır.

Ancak bazen bilgi arama davranışı başlangıçtaki amacından uzaklaşabilir.

Kişi önce ne olduğunu anlamak için haberi açar. Ardından olayın başka sonuçlarını, olası tehlikeleri ve sosyal medyadaki yorumları okumaya başlar.

Her yeni içerik, daha önce düşünmediği başka bir olasılığı gündeme getirebilir.

Böylece bilgi arama davranışı belirsizliği azaltmak yerine yeni belirsizliklerle karşılaşmaya dönüşebilir.

Bu süreçte iki yönlü bir ilişki ortaya çıkması mümkündür.

Kişi kaygılandığı için haberleri daha fazla kontrol edebilir. Yeni karşılaştığı olumsuz içerikler de huzursuzluğunun sürmesiyle ilişkili olabilir.

Ancak bu açıklama, herkes için geçerli olduğu doğrulanmış tek bir psikolojik döngü değildir.

Belirsizliğe tahammül, tehdit algısı ve tekrarlayıcı bilgi arama davranışları hakkındaki bilimsel yaklaşımlardan hareketle değerlendirilebilecek olası bir süreçtir.

Önemli olan şu ayrımı yapabilmektir:

Yeni ve gerekli bilgiye ulaşmak için haberleri kontrol etmek ile yeni bilgi sağlamadığı hâlde huzursuzluk nedeniyle kontrol etmeyi sürdürmek aynı şey değildir.

Doomscrolling Nedir?

Doomscrolling, ağırlıklı olarak olumsuz, tehdit edici veya rahatsız edici dijital içerikleri tekrar tekrar takip etme ve bu davranıştan uzaklaşmakta güçlük yaşama örüntüsünü tanımlayan bir kavramdır.

Bu davranış yalnızca haber sitelerinde görülmez.

Sosyal medya akışlarında, video platformlarında ve sürekli güncellenen başka dijital ortamlarda da ortaya çıkabilir.

Örneğin bir kişi afet haberiyle karşılaşır. Ardından aynı olayın farklı görüntülerini, yorumlarını, olası sonuçlarını ve benzer olaylara ilişkin paylaşımları izlemeyi sürdürür.

Başlangıçta yalnızca güncel durumu öğrenmek isterken uzun süre olumsuz içeriklerle meşgul olabilir.

Ancak her yoğun haber takibi doomscrolling değildir.

Bir gazetecinin mesleki görevi gereği kriz haberlerini izlemesi, bir araştırmacının gelişmeleri incelemesi veya güvenliği için resmî uyarıları takip eden bir kişinin düzenli bilgi alması kendiliğinden sorunlu kullanım anlamına gelmez.

Doomscrolling açısından yalnızca sürenin uzunluğu değil, olumsuz içeriklere tekrar tekrar yönelme, kullanımı sonlandırmada güçlük yaşama ve bunun kişi üzerindeki etkileri önemlidir.

Ayrıca doomscrolling bağımsız bir psikiyatrik tanı değildir.

Doomscrolling ile ruhsal sağlık arasındaki bilimsel ilişki

Li ve Yin'in 18 Eylül 2026'da Frontiers in Psychology dergisinde yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizinde 44 araştırma değerlendirilmiştir.

Bu araştırmalardan 21'i, beş temel sonuç alanına ilişkin meta-analizlere veri sağlamıştır.

Bulgularda doomscrolling ile:

  • Kaygı arasında yaklaşık r = 0,35,

  • Depresif belirtilerle yaklaşık r = 0,35,

  • Psikolojik sıkıntıyla yaklaşık r = 0,51

düzeyinde pozitif ilişkiler bulunmuştur.

Psikolojik iyi oluş ve yaşam doyumuyla ise negatif ilişkiler bildirilmiştir.

Bu sonuçlar, doomscrolling davranışı daha yüksek düzeyde bildirilen katılımcıların bazı psikolojik güçlükleri de daha yüksek düzeyde bildirme eğiliminde olduğunu göstermektedir.

Ancak bu bulguların yorumlanmasında önemli sınırlılıklar vardır.

Araştırmaların büyük bölümü kesitseldir. Çalışmalarda farklı ölçme araçları ve örneklemler kullanılmıştır.

Psikolojik sıkıntıyla ilgili meta-analize katkıda bulunan beş araştırmanın dördü Türkiye'de gerçekleştirilmiştir.

Ayrıca incelenen beş sonuç alanının tamamında kanıt kesinliği çok düşük olarak değerlendirilmiştir.

Dolayısıyla bu bulgular doomscrolling ile psikolojik güçlükler arasında dikkate değer ilişkiler bulunduğunu gösterse de davranışın doğrudan kaygı bozukluğuna veya depresyona neden olduğunu kanıtlamaz.

İlişkinin ters yönde olması da mümkündür.

Örneğin zaten yoğun kaygı yaşayan biri, çevresindeki tehditleri daha iyi kontrol edebilmek amacıyla olumsuz haberleri daha sık araştırabilir.

Bu nedenle kişinin mevcut psikolojik durumu, haber takibinin amacı ve günlük yaşam üzerindeki etkileri birlikte değerlendirilmelidir.

Sosyal Medya Haberlerden Etkilenme Biçimimizi Nasıl Değiştiriyor?

Haber tüketimi artık yalnızca gazete okumak, televizyon izlemek veya bir haber sitesini ziyaret etmekle sınırlı değildir.

Sosyal medya akışlarında haberler, kişisel yorumlar, reklamlar, eğlence içerikleri ve kullanıcıların tepkileriyle birlikte karşımıza çıkmaktadır.

Bir deprem haberini gördüğümüzde hemen altında korkutucu yorumlara, geçmiş depremlere ait görüntülere veya geleceğe ilişkin doğrulanmamış tahminlere rastlayabiliriz.

Bu içeriklerin hepsi aynı olayla ilgili görünse de bilgi bakımından aynı nitelikte değildir.

Bir paylaşım doğrulanmış bir gelişmeyi aktarabilir.

Başka bir paylaşım kişisel yorum içerebilir.

Üçüncüsü ise yıllar önce yaşanmış bir olayı yeni gerçekleşmiş gibi sunabilir.

Dolayısıyla sosyal medyada yalnızca haberi okumak değil, haberin çevresindeki bilgi ve yorum akışını da değerlendirmek gerekir.

Algoritmalar ve sürekli içerik akışı

Bazı dijital platformlarda otomatik oynatma, sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş öneriler, kullanıcıların benzer içeriklerle tekrar karşılaşmasını kolaylaştırabilir.

Kullanıcı belirli bir konuyla ilgilendiğinde aynı konuda başka içerikler önerilebilir.

Ancak bütün platformların yalnızca olumsuz haberleri öne çıkardığı veya aynı algoritmayla çalıştığı söylenemez.

Öneriler platformun tasarımına, kullanıcının davranışlarına ve başka etmenlere bağlı olarak değişebilir.

Bununla birlikte kullanıcı açısından önemli bir durum ortaya çıkabilir:

Kişi başlangıçta yalnızca belirli bir haber hakkında bilgi edinmek isterken kendisini giderek uzayan bir içerik akışının içinde bulabilir.

Bu nedenle ihtiyaç duyulan güncel bilgiyi doğrudan güvenilir haber kaynağından okumak, bazı durumlarda aynı konuyla ilgili çok sayıda sosyal medya paylaşımını incelemekten daha işlevsel olabilir.

Amerikan Pediatri Akademisinin gençlere yönelik güncel önerileri de doğrudan güvenilir haber kaynaklarına başvurmayı ve rahatsız edici içeriklerle ilgili dijital önerileri sınırlandırmayı desteklemektedir.

Sosyal medya yalnızca olumsuz etkilere mi sahiptir?

Hayır.

Sosyal medya afet ve kriz dönemlerinde yararlı işlevler de üstlenebilir.

Doğrulanmış yardım çağrılarının duyurulması, gönüllülerin örgütlenmesi, resmî açıklamaların paylaşılması ve toplumsal dayanışmanın geliştirilmesi bunlar arasındadır.

Bu nedenle sosyal medyanın psikolojik ve toplumsal etkileri yalnızca platformun adına veya kullanım süresine bakılarak açıklanamaz.

Karşılaşılan içerik, bilginin güvenilirliği ve kullanım amacı birlikte değerlendirilmelidir.

İnsanlar Haberlerden Giderek Daha Fazla mı Uzaklaşıyor?

Haberlerin psikolojik etkileri yalnızca bireysel araştırmaların konusu değildir. Toplumların haber tüketme alışkanlıkları da değişmektedir.

Oxford Üniversitesine bağlı Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsünün Digital News Report 2026 araştırması, 48 pazardan elde edilen anket verilerini değerlendirmiştir.

Raporda katılımcıların ortalama %42'si, haberlerden bazen veya sık sık bilinçli olarak uzaklaşmaya çalıştığını bildirmiştir.

Türkiye'nin de aralarında bulunduğu dört pazarda bu oran %60 veya üzerindedir.

Ancak bu oranlar bütün dünya nüfusunun temsili bir ölçümü olarak değerlendirilmemelidir. Araştırmanın kapsadığı ülkeler, örneklem özellikleri ve öz bildirim yöntemi dikkate alınmalıdır.

Ayrıca haberlerden uzaklaşan herkesin ruhsal sağlık sorunu yaşadığı veya haberlerin doğrudan psikolojik bozukluğa neden olduğu söylenemez.

Haberlerden kaçınmanın farklı nedenleri olabilir.

Bazı kişiler haberleri yoğun, yorucu veya tekrarlayıcı bulabilir. Bazıları haber kaynaklarına güvenmeyebilir. Başkaları ise gündemdeki gelişmeleri kendi yaşamları açısından yeterince ilgili veya anlaşılır görmeyebilir.

Bu nedenle haberlerden uzaklaşmayı yalnızca psikolojik kırılganlıkla açıklamak doğru değildir.

Burada iki ayrı sorun bulunmaktadır.

Birincisi, insanların rahatsız edici haberlerle nasıl baş ettiği.

İkincisi ise haber kuruluşlarının kamusal açıdan önemli gelişmeleri insanların takip edebileceği, anlayabileceği ve güvenebileceği biçimde sunup sunmadığı.

Haberlerin psikolojik etkileri yalnızca bireylerin haber takip alışkanlıklarıyla değil, habercilik anlayışıyla da ilişkilidir.

Olumsuz Haberler Karşısında Neden Çaresiz Hissedebiliriz?

Haberlerde karşılaştığımız olayların önemli bir bölümü üzerinde doğrudan kontrolümüz bulunmaz.

Başka bir ülkedeki savaşı durduramayabilir, büyük bir ekonomik sorunu tek başımıza çözemeyebilir veya yaşanmış bir afetin sonuçlarını ortadan kaldıramayabiliriz.

Buna rağmen olayların etkilerini anlayabilir, zarar gören insanlarla empati kurabilir ve gelecekte neler olacağını merak edebiliriz.

Bazı durumlarda huzursuzluk, olayın önemini fark etmemizle onu değiştirebilme olanaklarımız arasındaki farkla ilişkili olabilir.

Örneğin afet bölgesindeki insanların yaşadıklarını izleyen kişi yardım etmek isteyebilir.

Ancak nasıl yardım edeceğini bilmiyorsa üzüntüsüne çaresizlik de eşlik edebilir.

Böyle durumlarda etkileyebileceğimiz alanları belirlemek yardımcı olabilir.

Afetlere hazırlık yapmak, güvenilir yardım kuruluşlarına katkıda bulunmak, doğrulanmamış bilgileri paylaşmamak veya toplumsal dayanışma çalışmalarına katılmak somut davranış örnekleridir.

Ancak her toplumsal sorunun bireysel çabayla çözülebileceğini düşünmek de gerçekçi değildir.

Bütün sorunları kendi sorumluluğumuz olarak görmek, yerine getirilmesi mümkün olmayan bir kontrol beklentisi oluşturabilir.

Öte yandan olumsuz haberler her zaman çaresizlik yaratmaz.

Bazı haberler insanlarda dayanışma, adalet arayışı, toplumsal katılım veya sorumluluk duygusunu güçlendirebilir.

Bu nedenle haberlerin oluşturduğu bütün olumsuz duyguları ortadan kaldırılması gereken bir sorun olarak görmek doğru değildir.

Önemli olan, yaşadığımız duygunun neyle ilişkili olduğunu ve bu duygu karşısında hangi anlamlı davranışların mümkün olduğunu değerlendirebilmektir.

Haberleri Tamamen Bırakmak Daha Sağlıklı mı?

Haberlerden bütünüyle uzaklaşmak herkes için uygun veya gerekli bir çözüm değildir.

Güvenilir haberler sayesinde afet uyarılarını öğrenebilir, sağlıkla ilgili gelişmeleri takip edebilir, kamusal kararları değerlendirebilir ve toplumsal sorunlar hakkında bilgi sahibi olabiliriz.

Ancak her gelişmeyi ortaya çıktığı anda öğrenmek zorunda da değiliz.

Haberlerle kurduğumuz ilişkiyi değerlendirirken üç davranışı ayırmak yararlıdır.

Bilgi edinmek: Güvenliğimizi, kararlarımızı veya toplumsal yaşamı ilgilendiren gelişmeleri güvenilir kaynaklardan öğrenmek.

Sürekli kontrol etmek: Yeni bir gelişme bulunup bulunmadığını tekrar tekrar araştırmak. Bu davranış gerekli olabilir; ancak yeni bilgi sağlamadan sürdüğünde kişinin zamanını ve dikkatini yoğun biçimde kullanabilir.

Haberlerden kaçınmak: Belirli içeriklerden veya haber takibinden uzaklaşmak. Bu tercih bazı durumlarda duygusal yükü azaltabilir ancak önemli güvenlik bilgilerinin öğrenilmesini engelliyorsa sorun oluşturabilir.

Dolayısıyla sağlıklı haber takibi olumsuz içeriklerden tamamen uzaklaşmayı gerektirmez.

Amaç, ihtiyaç duyulan bilgiye ulaşmakla gereksiz tekrar maruziyetini birbirinden ayırabilmektir.

Haberleri Takip Ederken Ruhsal Sağlığımızı Nasıl Koruyabiliriz?

Haberlerin psikolojik etkilerini yönetmek için herkesin aynı yöntemi kullanması gerekmez.

Kişinin mesleği, yaşam koşulları, bilgi ihtiyacı ve haberlerden nasıl etkilendiği dikkate alınmalıdır.

Bununla birlikte bazı uygulamalar haber takip alışkanlıklarımızı daha bilinçli hâle getirebilir.

Haberi neden takip ettiğinizi belirleyin

Bir haber açmadan önce hangi bilgiye ihtiyaç duyduğunuzu düşünün.

Örneğin bulunduğunuz bölgede deprem meydana geldiyse artçı sarsıntılar, hasarlı yapılar, tahliye kararları veya resmî açıklamalarla ilgili bilgiye ihtiyaç duyabilirsiniz.

Bu durumda haber takip etmenin belirli bir amacı vardır.

Buna karşılık aynı olayın yıkım görüntülerini defalarca izlemek, kararınızı değiştirecek yeni bir bilgi sağlamayabilir.

Kendinize şu soruyu yöneltebilirsiniz:

“Bu haberi takip ederek hangi soruma yanıt arıyorum?”

Bu soru, gerekli bilgi edinmekle alışkanlık gereği içerik tüketmek arasındaki farkı görmenize yardımcı olabilir.

Doğrulanmış bilgiyle yorumları ayırın

Bir olay hakkındaki bütün açıklamalar aynı güvenilirliğe sahip değildir.

Örneğin meydana gelen bir depremin yeri, büyüklüğü ve zamanı ilgili resmî kurumlardan öğrenilebilir.

Buna karşılık gelecekteki bir depremin kesin tarihini bildirdiğini iddia eden doğrulanmamış paylaşımlar bilimsel bilgi olarak kabul edilmemelidir.

Haberin kaynağı, tarihi, dayandığı veriler ve başka güvenilir kaynaklarla doğrulanıp doğrulanmadığı önemlidir.

Özellikle sosyal medyada geçmiş olaylara ait görüntülerin yeni bir gelişmeymiş gibi paylaşılabileceğini unutmayın.

Doğrulanmış olay, uzman yorumu ve kişisel tahmin arasındaki farkı değerlendirin.

Sarsıcı görüntülere maruz kalmayı sınırlandırın

Önemli bir olay hakkında bilgi sahibi olmak için her zaman en rahatsız edici görüntüleri izlemek gerekmez.

Ölüm, ağır yaralanma veya şiddet görüntülerinden yoğun biçimde etkileniyorsanız aynı gelişmeye ilişkin güvenilir yazılı haberleri tercih edebilirsiniz.

Bu, olayın önemini küçümsemek veya mağdurlara duyarsız kalmak değildir.

Aynı ilke başkalarına içerik gönderirken de geçerlidir.

Sarsıcı görüntülerin uyarı verilmeden paylaşılması, başka kişilerin de istemedikleri içeriklerle karşılaşmasına neden olabilir.

Haber bildirimlerini düzenleyin

Telefonlarımız gün boyunca farklı uygulamalardan haber bildirimleri gönderebilir.

Bildirimler sayesinde önemli gelişmeleri öğrenebiliriz. Ancak sürekli bildirim almak, dikkatimizi tekrar tekrar gündeme yönlendirebilir.

Gerekli güvenlik uyarılarını koruyarak diğer bildirimleri sınırlandırmak veya haberleri belirli zamanlarda kontrol etmek bazı kişiler için daha yönetilebilir bir düzen oluşturabilir.

Burada herkes için geçerli bilimsel bir dakika sınırı bulunmamaktadır.

Örneğin günlük 15 dakika haber izlemenin bütün insanlar için en sağlıklı yöntem olduğunu gösteren genel kabul görmüş bir eşik yoktur.

Kullanım süresi, kişinin bilgi ihtiyacı ve haberlerin günlük yaşam üzerindeki etkileri dikkate alınarak belirlenmelidir.

Haberlerden sonra dikkatinizi günlük yaşamınıza yönlendirin

Rahatsız edici bir haberin ardından zihnimiz olayla meşgul olmaya devam edebilir.

Böyle durumlarda haberi kapatmak, kısa bir yürüyüş yapmak, günlük bir işle ilgilenmek veya güvendiğimiz biriyle konuşmak bazı kişiler için yararlı olabilir.

Dünya Sağlık Örgütünün (2020) Doing What Matters in Times of Stress rehberi; dikkati içinde bulunulan ana yönlendirme, zorlayıcı düşüncelere mesafe koyma ve kişisel değerlerle uyumlu davranışlarda bulunma gibi stres yönetimi becerilerini ele almaktadır.

Örneğin haberleri kapattıktan sonra zihninizin sürekli olumsuz senaryolar üretmeye başladığını fark ediyorsanız dikkatinizi bulunduğunuz ortama, yaptığınız işe veya gerçekleştirebileceğiniz somut bir etkinliğe yönlendirmeyi deneyebilirsiniz.

Bu yaklaşım kaygı verici düşünceleri zorla bastırmak anlamına gelmez.

Amaç, düşünceler devam etse bile bütün dikkatinizin onların çevresinde toplanmasını azaltmaya yardımcı olmaktır.

Yapabileceklerinizi belirleyin

Bazı haberler bilgi edinmenin ötesinde harekete geçmeyi gerektirebilir.

Afet hazırlığı yapmak, güvenilir yardım kuruluşlarına katkıda bulunmak, doğrulanmamış bilgileri yaymamak veya toplumsal dayanışmaya katılmak anlamlı seçenekler olabilir.

Ancak her zaman harekete geçmek mümkün değildir.

Kontrolümüz dışında bulunan olaylar için kendimizi bütünüyle sorumlu tutmak gerçekçi olmayabilir.

Bazen bir olayı anlamak, yaşadığımız duyguyu değerlendirmek ve günlük hayatımızı sürdürmek de gerekli ve yeterli olabilir.

Haber Takip Alışkanlığınızı Değerlendirmek İçin Dört Soru

Haber kullanımınızı düzenlemek istiyorsanız önce bu alışkanlığın günlük yaşamınızda nasıl bir işlev gördüğünü değerlendirebilirsiniz.

1. Bu bilgiye neden ihtiyaç duyuyorum?

Haber güvenliğiniz, günlük kararlarınız, işiniz veya toplumsal katılımınız açısından önemli mi? Belirli bir ihtiyacı karşılıyor mu?

2. Kaynak güvenilir ve bilgi güncel mi?

Haberin yayımlandığı tarihi ve dayandığı bilgileri kontrol edin. Doğrulanmış olayları kişisel yorum ve tahminlerden ayırın.

3. Yeni bilgi bana ne kazandırıyor?

Bir sonraki içeriği okuduğunuzda gerçekten yeni bir bilgi öğreniyor musunuz? Bu bilgi kararınızı veya alacağınız önlemi etkiliyor mu?

4. Haberleri takip ettikten sonra günlük yaşamım nasıl etkileniyor?

Haber kullanımınızın uykunuzu, dikkatinizi, sorumluluklarınızı veya sosyal ilişkilerinizi düzenli biçimde zorlaştırıp zorlaştırmadığını değerlendirin.

Bu dört soru bilimsel olarak doğrulanmış bir psikolojik ölçek veya tanılama yöntemi değildir.

Haber takip davranışını gözlemlemeye ve bilgi edinme alışkanlıklarını düzenlemeye yönelik pratik bir değerlendirme çerçevesidir.

Afet ve Acil Durumlarda Haber Takibi Nasıl Olmalı?

Afet dönemlerinde haber kullanımını sınırlandırmaya ilişkin öneriler, kişisel güvenlik gerekliliklerinden bağımsız uygulanmamalıdır.

Deprem, sel, orman yangını veya şiddetli hava olayları sırasında güvenilir ve güncel bilgiye ulaşmak hayati önem taşıyabilir.

Türkiye'de afet ve acil durumlara ilişkin resmî duyurular için Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), meteorolojik uyarılar için Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve ilgili yerel yetkililerin açıklamaları takip edilebilir.

Önemli olan güvenliğimiz için gerekli bilgilerle aynı olayın sarsıcı görüntülerine tekrar tekrar maruz kalmayı birbirinden ayırmaktır.

Örneğin yaşadığımız bölgede tahliye kararı verilmişse bunu zamanında öğrenmek ve yetkili kurumların yönlendirmelerine uymak gerekir.

Buna karşılık başka bölgelerdeki yıkım görüntülerini saatlerce izlemek, güvenliğimiz açısından gerekli yeni bir bilgi sağlamayabilir.

Afet dönemlerinde öncelik haberleri bütünüyle kapatmak değil, güvenlik için gerekli doğru bilgilere zamanında ulaşmaktır.

Çocuklar Olumsuz Haberlerden Nasıl Etkilenir?

Çocukların haberleri algılama ve yorumlama biçimleri yetişkinlerden farklı olabilir.

Yaşları, gelişimsel özellikleri, geçmiş deneyimleri ve yetişkinlerin açıklamaları bu süreçte önem taşır.

Özellikle küçük çocuklar, aynı afet görüntüsünün tekrar tekrar gösterildiğini anlamayabilir.

Ekranda gördükleri görüntüleri her seferinde yeni bir olay yaşanıyormuş gibi değerlendirebilirler.

Bu durum bazı çocuklarda korku, güvenlikle ilgili sorular veya uyku güçlükleri oluşturabilir.

Ancak her çocuk aynı habere aynı tepkiyi vermez.

Amerikan Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Akademisinin 2025 yılında güncellediği News and Children rehberi, çocukların haberlerle karşılaşmasında gelişimsel düzeylerinin dikkate alınmasını, rahatsız edici görüntülerin sınırlandırılmasını ve yetişkinlerin çocuklarla güncel olaylar hakkında konuşmasını önermektedir.

Çocuklarla olumsuz haberler hakkında nasıl konuşulmalı?

Önce çocuğun ne duyduğunu ve ne anladığını öğrenmek önemlidir.

Örneğin uzak bir şehirdeki depremi izleyen çocuk, benzer bir olayın hemen kendi evinde de yaşanacağını düşünebilir.

Bu durumda olayın nerede gerçekleştiği, kendi yaşadığı yerle ilişkisi ve güvenlik için hangi önlemlerin alınabileceği yaşına uygun biçimde açıklanabilir.

Çocuğa gerçekçi olmayan güvenceler vermekten kaçınılmalıdır.

“Hiçbir zaman kötü bir olay olmayacak.” demek yerine güvenlik için alınan önlemleri, ihtiyaç duyduğunda kimlerden yardım alabileceğini ve yetişkinlerin onu korumak için neler yaptığını açıklamak daha uygundur.

Ayrıca yaşına uygun olmayan şiddet ve afet görüntülerine tekrar tekrar maruz kalması sınırlandırılabilir.

Ergenlik döneminde ise haberlerin doğruluğunu araştırmak, sosyal medya yorumlarını doğrulanmış bilgilerden ayırmak ve rahatsız edici içeriklerle karşılaşıldığında güvenilir yetişkinlerden destek istemek önem kazanır.

Amaç çocukları dünyada yaşanan bütün olumsuz olaylardan habersiz bırakmak değil, karşılaştıkları gelişmeleri yaşlarına uygun biçimde anlamlandırmalarına yardımcı olmaktır.

Haberlerin Psikolojik Etkilerinde Medya Kuruluşlarının Sorumluluğu Nedir?

Haberlerin psikolojik etkilerini yalnızca izleyicilerin kişisel alışkanlıklarıyla açıklamak eksik bir yaklaşımdır.

Haberlerin nasıl üretildiği, hangi görüntülerin seçildiği, başlıkların nasıl oluşturulduğu ve aynı olayın ne sıklıkta tekrarlandığı da önemlidir.

Özellikle savaş, afet ve şiddet haberlerinde toplumun bilgi edinme hakkıyla mağdurların mahremiyeti ve izleyicilerin sarsıcı içeriklere maruz kalması arasında dikkatli bir denge kurulmalıdır.

Doğru bilgi vermek, her görüntüyü herhangi bir sınırlama olmadan yayımlamayı gerektirmez.

Örneğin bir afetin boyutlarını anlatan haber, aynı zamanda arama kurtarma çalışmalarına, güvenlik önlemlerine ve doğrulanmış yardım kanallarına ilişkin bilgiler sunabilir.

Bu yaklaşım, olayın önemini küçültmeden izleyicilerin kullanabileceği somut bilgiler sağlayabilir.

Medya kuruluşlarının doğrulanmış bilgiler yayımlaması, belirsizlikleri açıkça belirtmesi, yanıltıcı başlıklardan kaçınması ve mağdurların mahremiyetini gözetmesi habercilik etiğinin temel gereklerindendir.

Bununla birlikte bu ilkelerin uygulanması bütün psikolojik olumsuzlukları ortadan kaldırmayı garanti etmez.

Burada yalnızca izleyicilerin ruhsal sağlığı değil, güvenilir ve sorumlu bir kamusal bilgi ortamının oluşturulması da önemlidir.

Haberlerden Etkilenmek Ne Zaman Profesyonel Destek Gerektirebilir?

Rahatsız edici haberlerin ardından korkmak, üzülmek veya öfkelenmek tek başına ruhsal bozukluk göstergesi değildir.

Ancak bazı durumlarda haberlerle ilişkili huzursuzluğun daha kapsamlı değerlendirilmesi gerekebilir.

Özellikle kaygının uzun süre devam etmesi, uyku düzeninin belirgin biçimde bozulması, günlük sorumlulukların yerine getirilmesinde güçlük yaşanması, yoğun kaçınma davranışlarının ortaya çıkması veya haber kontrolünü sınırlandırmakta ciddi zorlanma dikkate alınmalıdır.

Geçmişte travmatik olay yaşamış kişilerde benzer haberlerle karşılaşmak yoğun duygusal tepkiler oluşturabilir.

Bu durumlarda uygun ruh sağlığı uzmanından değerlendirme alınması yararlı olabilir.

Yaşanan güçlüklerin tamamını haber kullanımına bağlamamak gerekir. Kişinin sağlık durumu, geçmiş deneyimleri ve mevcut yaşam koşulları da değerlendirilmelidir.

Kendine zarar verme düşüncelerinin yakın ve ciddi tehlikeyle birlikte bulunduğu durumlarda gecikmeden acil yardım alınmalıdır. Türkiye'de 112 Acil Çağrı Merkezi aranabilir.

Haberlerin Psikolojik Etkileri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sürekli kötü haber izlemek depresyona neden olur mu?

Olumsuz içerikleri tekrar tekrar takip etmekle depresif belirtiler arasında ilişkiler bildiren araştırmalar bulunmaktadır. Ancak bu bulgular haber izlemenin tek başına depresyona neden olduğunu kanıtlamaz. Depresyonun gelişiminde biyolojik, psikolojik ve çevresel etmenler birlikte rol oynayabilir.

Haber izlemek istememek duyarsızlık mıdır?

Hayır. Haber takibini sınırlandırmak, başkalarının yaşadıklarını önemsememek anlamına gelmez. Kişi kendi koşullarını gözetirken gerekli güvenlik ve kamusal bilgilere erişimini de koruyabilir.

Olumsuz haberlerden sonra neden uyuyamıyorum?

Haberlerin oluşturduğu duygusal uyarılma, gelecekle ilgili düşünceler veya gece boyunca yeni gelişmeleri kontrol etmek uykuya geçişi güçleştirebilir. Ancak sürekli uyku sorunlarının başka nedenleri de bulunabilir.

Aynı haberi tekrar tekrar kontrol etmek bağımlılık mıdır?

Tek başına değildir. Sık haber kontrolü bilgi edinme alışkanlığı, mesleki gereklilik veya belirsizlikle baş etme davranışı olabilir. Değerlendirmede kullanım üzerindeki kontrol, davranışın amacı ve günlük yaşama etkileri önemlidir.

Haberleri takip etmek için ideal günlük süre nedir?

Herkes için geçerli, bilimsel olarak doğrulanmış tek bir günlük haber takip süresi bulunmamaktadır. Kişinin bilgi ihtiyacı ve haber kullanımının günlük yaşam üzerindeki etkileri birlikte değerlendirilmelidir.

Haberleri takip etmek kaygıyı azaltabilir mi?

Bazı durumlarda güvenilir bilgiye ulaşmak belirsizliği azaltmaya ve uygun önlemleri belirlemeye yardımcı olabilir. Ancak yeni bilgi sağlamayan, doğrulanmamış veya sürekli sarsıcı içeriklerle karşılaşmak bazı kişilerde huzursuzluğun sürmesiyle ilişkili olabilir.

Doomscrolling ile sıradan haber takibi arasındaki fark nedir?

Sıradan haber takibinde kişi bilgi edinmek için haber okuyabilir ve ihtiyacı karşılandığında etkinliği sonlandırabilir. Doomscrolling ise olumsuz içeriklere tekrarlayan biçimde yönelme ve bu davranıştan uzaklaşmakta güçlük yaşama örüntüsünü ifade eder. Bu ayrım kendi başına klinik tanı değildir.

Sonuç

Haberleri izledikten sonra huzursuz hissetmemizin tek bir nedeni bulunmamaktadır.

Olumsuz bilgilerin dikkatimizi çekmesi, tehditleri değerlendirme biçimimiz, geçmiş deneyimlerimiz, belirsizliği azaltma isteğimiz ve aynı içeriklerle tekrar tekrar karşılaşmamız bu deneyimle ilişkili olabilir.

Bilimsel araştırmalar, özellikle afet ve kitlesel şiddet haberlerine yoğun biçimde maruz kalmakla psikolojik sıkıntı arasında ilişkiler bulunduğunu göstermektedir.

Doomscrolling üzerine yürütülen çalışmalar da tekrarlayıcı olumsuz içerik takibiyle kaygı, depresif belirtiler ve psikolojik iyi oluş arasında ilişkiler bildirmektedir.

Ancak bunlar, haberleri takip eden herkesin aynı biçimde etkileneceğini veya haber izlemenin doğrudan bir ruhsal bozukluğa neden olacağını göstermemektedir.

Haberlerden bütünüyle uzaklaşmak da her zaman uygun bir çözüm değildir.

Güvenilir bilgiye erişmek; tehlikelere hazırlanmak, toplumsal sorunları anlamak ve kamusal yaşama katılmak bakımından önemlidir.

Bu nedenle önemli olan olumsuz gelişmelerden haberdar olmakla aynı gelişmelere gereksiz biçimde tekrar tekrar maruz kalmak arasındaki ayrımı yapabilmektir.

Bir olayın önemini anlamak için bütün sarsıcı görüntülerini izlemek zorunda değiliz.

Başkalarının yaşadığı güçlükleri önemsemek için de kendimizi sürekli olumsuz içeriklere maruz bırakmamız gerekmiyor.

Daha bilinçli bir haber takibi; hangi bilgiye ihtiyaç duyduğumuzu belirlemek, güvenilir kaynaklara başvurmak, yeni bilgi sağlamayan tekrarlayıcı içerikleri sınırlandırmak ve günlük yaşamımızı sürdürürken toplumsal gelişmelerden haberdar olabilmekle mümkündür.

Bilgilenmek ile ruhsal sağlığımızı korumak birbirine karşıt iki amaç değildir. Haberlerle daha bilinçli bir ilişki kurmak, hem dünyada yaşananları anlamamıza hem de bu bilgilerin yaşamımızdaki yerini düzenlememize yardımcı olabilir.


Kaynakça

American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. (2025). News and children (Facts for Families, No. 67). https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/Children-And-The-News-067.aspx

American Academy of Pediatrics. (t.y.). Current events and social media. https://www.aap.org/en/patient-care/media-and-children/center-of-excellence-on-social-media-and-youth-mental-health/qa-portal/qa-portal-library/qa-portal-library-questions/current-events-and-social-media/

American Academy of Pediatrics. (t.y.). Managing doomscrolling and screen time. https://www.aap.org/en/patient-care/media-and-children/center-of-excellence-on-social-media-and-youth-mental-health/qa-portal/qa-portal-library/qa-portal-library-questions/managing-doomscrolling-and-screen-time/

Holman, E. A., Garfin, D. R., & Silver, R. C. (2014). Media's role in broadcasting acute stress following the Boston Marathon bombings. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(1), 93–98. https://doi.org/10.1073/pnas.1316265110

Holman, E. A., Garfin, D. R., & Silver, R. C. (2024). It matters what you see: Graphic media images of war and terror may amplify distress. Proceedings of the National Academy of Sciences, 121(29), Article e2318465121. https://doi.org/10.1073/pnas.2318465121

Li, Q., & Yin, X. (2026). Doomscrolling, mental health, and psychological well-being in adolescents and adults: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 17, Article 1893800. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1893800

Reuters Institute for the Study of Journalism. (2026). Overview and key findings of the 2026 Digital News Report. University of Oxford. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2026/dnr-executive-summary

Soroka, S., Fournier, P., & Nir, L. (2019). Cross-national evidence of a negativity bias in psychophysiological reactions to news. Proceedings of the National Academy of Sciences, 116(38), 18888–18892. https://doi.org/10.1073/pnas.1908369116

Tversky, A., & Kahneman, D. (1973). Availability: A heuristic for judging frequency and probability. Cognitive Psychology, 5(2), 207–232. https://doi.org/10.1016/0010-0285(73)90033-9

U.S. Department of Veterans Affairs, National Center for PTSD. (t.y.). Media coverage of disaster events. https://www.ptsd.va.gov/disaster_events/for_everyone/media_traumatic_event.asp

U.S. Department of Veterans Affairs, National Center for PTSD. (t.y.). PTSD and DSM-5. https://www.ptsd.va.gov/professional/treat/essentials/dsm5_ptsd.asp

World Health Organization. (2020). Doing what matters in times of stress: An illustrated guide. https://www.who.int/publications/i/item/9789240003927


Araştırma ve Yayın Açıklaması

Bu yazı; olumsuzluk yanlılığı, risk algısı, afet haberlerine maruz kalma ve doomscrolling konusundaki hakemli araştırmalar ile Dünya Sağlık Örgütünün, ilgili meslek kuruluşlarının ve Reuters Enstitüsünün yayınlarından yararlanılarak hazırlanmış kaynak temelli bir psikoeğitim içeriğidir. Bağımsız bir saha araştırması veya sistematik derleme değildir. Bulguların yorumlanmasında deneysel sonuçlar, gözlemsel ilişkiler, araştırmaların yöntemsel sınırlılıkları ve klinik tanı ölçütleri birbirinden ayrılmıştır. Günlük yaşama yönelik öneriler bireysel psikolojik değerlendirme veya tedavi yerine geçmez.

İçeriğin kaynak araştırması, bilimsel değerlendirmesi ve editöryal düzenlenmesinde ChatGPT (OpenAI) desteğinden yararlanılmıştır. Bağımsız uzman hakem değerlendirmesi yapılmamıştır.

Hazırlayan: Psikolojik Danışman Ahmet Usta

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Yazıya ilişkin sorularınızı, gerekçeli eleştirilerinizi ve düzeltme önerilerinizi paylaşabilirsiniz. Lütfen kendinize veya başkalarına ait sağlık, öğrenci, iletişim ve kimlik bilgilerini yazmayınız. Bu alan bireysel psikolojik değerlendirme veya acil yardım hizmeti değildir. Hakaret, tehdit, ayrımcılık, izinsiz kişisel bilgi ve yanıltıcı sağlık önerileri içeren yorumlar yayımlanmaz. Görüş ayrılığı tek başına yorum kaldırma gerekçesi değildir.

BILINGUA INSTITUTE İNGİLİZCE & FRANSIZCA

Yalnızca izlediğin değil, katıldığın bir ders. Öğretmeninle aynı anda yüz yüze iletişim kurduğun canlı çevrimiçi özel derslerde konuşmaya, anlamaya ve dili kullanmaya yer aç.

Canlı görüntülü dersBireysel öğrenme hedefleriAnlık geri bildirim

Önceden kaydedilmiş video değil; öğretmen ve öğrencinin eş zamanlı buluştuğu ders.

Eş zamanlı buluşmaBir öğretmen · Bir öğrenci
BILINGUA · CANLI DERS
EN
Let's talk!İngilizceyi duy,
anla ve konuş.
FR
On y va !Fransızcayı öğren,
kullan ve geliştir.
✓ Soru sor · Konuş · Geri bildirim al
CANLI ÖZEL DERSÖğrenmenin pasif izleyicisi değil, etkin katılımcısı ol.
TANITIM · YAZARIN KİTAPLARI

Kitap Tanıtımı

1 / 2 · Arafta

Ana sayfa Ana sayfaya dön Anasayfa