Ders çalışırken sıkılmak her zaman isteksizlik anlamına gelmez. Bazen konu çok kolaydır, bazen çok zordur, bazen de öğrendiğiniz bilgiyi nasıl kullanacağınızı bilemezsiniz. Peki, neden sıkıldığınızı nasıl anlayabilir ve ne yapacağınıza nasıl karar verebilirsiniz?
Bir matematik dersinde iki öğrencinin aynı anda sıkıldığını düşünün.
Birinci öğrenci, öğretmenin çözdüğü soruları zaten biliyor. Anlatılanlar ona çok kolay geliyor ve yeni bir şey öğrenmediğini düşünüyor.
İkinci öğrenci ise konuyu anlamakta zorlanıyor. Öğretmenin yaptığı işlemleri takip edemediği için dersten uzaklaşıyor.
İki öğrenci de sıkılıyor. Ancak birincisi daha fazla zihinsel zorlanmaya, ikincisi ise daha anlaşılır açıklamalara ve temel bilgi desteğine ihtiyaç duyuyor olabilir.
İki öğrenciye de “Daha dikkatli dinleyin ve daha fazla çalışın.” demek sorunu çözmek için yeterli midir?
Her zaman değil. Çünkü aynı davranışın arkasında farklı nedenler bulunabilir.
Öğrenirken sıkıldığınızda hemen çalışmayı bırakmanız veya kendinizi daha fazla çalışmaya zorlamanız her zaman uygun çözüm değildir. Önce sıkılmanıza neden olan koşulları anlamanız gerekir.
Öğrenirken Neden Sıkılırız?
Sıkılma, yalnızca yapılacak bir işin bulunmamasıyla açıklanabilecek basit bir durum değildir.
Bazen etkinlik yeterince zorlayıcı değildir. Bazen o kadar zordur ki nasıl ilerleyeceğinizi bilemezsiniz. Bazen de yaptığınız işin sizin için neden önemli olduğunu göremezsiniz.
Westgate ve Wilson'ın (2018) geliştirdiği Anlam ve Dikkat Bileşenleri Modeli (MAC), sıkılmayı iki temel boyutla açıklar.
Dikkat boyutu: Etkinliğin bilişsel gereksinimleri ile kişinin mevcut zihinsel kaynakları arasında uyumsuzluk bulunabilir. Görev hem gereğinden kolay hem de kişinin o anda baş edemeyeceği kadar zor olduğunda sıkılma ortaya çıkabilir.
Anlam boyutu: Kişi bir etkinliği yapabiliyor olsa bile onu kendi amaçları açısından yeterince değerli bulmadığında sıkılabilir.
Pekrun'un (2024) kontrol-değer kuramı da öğrenme sırasında yaşanan duyguların, kişinin etkinliği ne ölçüde yönetebildiğine ve ne kadar değerli gördüğüne ilişkin değerlendirmeleriyle bağlantılı olduğunu açıklar.
Bu kuramlar, sıkılmanın yalnızca yetersiz motivasyon veya çalışma isteğiyle açıklanamayacağını göstermektedir.
Örneğin bir konuyu anlamakta zorlandığınız için sıkılabilirsiniz. Ancak konuyu tamamen bildiğiniz ve sürekli aynı soruları çözdüğünüz için de sıkılabilirsiniz.
Bununla birlikte sıkılmak, beynin öğrenmeye karşı koyduğu anlamına gelmez. Burada değerlendirilen süreçler; dikkat, ilgi, algılanan güçlük ve öğrenme etkinliğine verilen anlamla ilişkilidir.
Sıkılmanın nedeni değiştiğinde uygun çözüm de değişebilir.
Öğrenirken Sıkıldığınızda Kendinize Sorabileceğiniz 5 Soru
Ders çalışırken sıkılmaya başladığınızda aşağıdaki beş soruyu değerlendirin. Bu soruların birden fazlasına aynı anda olumlu yanıt verebilirsiniz. Amaç bir tanı koymak değil, hangi düzenlemeyle başlayacağınıza karar vermektir.
1. Konuyu Anlamakta Zorlanıyor muyum?
Matematik çalışırken öğretmenin çözümündeki bazı işlemleri anlamadığınızı düşünün.
Sorunun ilk basamağını anlayamadığınızda sonraki işlemleri takip etmek de zorlaşabilir. Bir süre sonra çabalasanız bile ilerleyemediğinizi hissedebilirsiniz.
Böyle bir durumda daha fazla soru çözmeye çalışmak yerine anlamadığınız işlemi belirlemek yararlı olabilir.
Ne yapabilirsiniz? Önce hangi kavram veya işlemde zorlandığınızı bulun. Gerekirse önceki konuya dönün, açıklamalı bir örnek inceleyin ve ardından benzer bir soruyu kendiniz çözmeyi deneyin.
Örneğin ikinci dereceden denklemleri öğrenirken çarpanlara ayırma konusunda eksikleriniz varsa önce bu işlemi yeniden çalışabilirsiniz.
Amaç sürekli kolay sorular seçmek değil, eksik bilgileri tamamlayarak ilerleyebileceğiniz bir başlangıç oluşturmaktır.
Ön bilginin öğrenme üzerindeki etkilerini Ön Bilgi Nedir? Öğrenci Bir Konuya Nasıl Başlamalı? yazısında ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
2. Çalıştığım Konu Bana Çok Kolay mı Geliyor?
Bir konuyu öğrenmiş olabilirsiniz. Ancak aynı türden soruları sürekli tekrar etmek, zamanla yeni bir şey öğrenmediğiniz hissini oluşturabilir.
Örneğin aynı matematik işlemini defalarca doğru yapabiliyorsanız bir süre sonra sorular ilginizi çekmeyebilir.
Bununla birlikte aynı soruyu doğru çözebilmek, konunun bütün yönleriyle öğrenildiği anlamına gelmez. Bilgiyi farklı durumlarda da kullanabilmek önemlidir.
Ne yapabilirsiniz? Aynı örnekleri tekrar etmek yerine farklı soru türlerini deneyin. Bir sorunun başka bir çözümünü bulun veya öğrendiğiniz kavramı yeni bir problemde kullanın.
Örneğin bir denklemi çarpanlarına ayırarak çözebiliyorsanız uygun bir örnekte kök bulma formülünü de kullanarak sonuçları karşılaştırabilirsiniz.
Buradaki amaç görevi gereksiz yere zorlaştırmak değil, mevcut bilgi düzeyinize uygun yeni bir öğrenme fırsatı oluşturmaktır.
3. Bu Konuyu Neden Öğrendiğimi Biliyor muyum?
Öğrendiğiniz bir bilginin hangi amaçla kullanılacağını bilmiyorsanız çalışmaya devam etmekte zorlanabilirsiniz.
Örneğin matematikte ikinci dereceden denklemleri çalışıyorsunuz. İşlemleri yapabiliyorsunuz ancak konunun diğer matematik başlıklarıyla veya gerçek yaşam problemleriyle ilişkisini bilmiyorsunuz.
Bu durumda öğrenme etkinliğinin sizin için neden önemli olduğunu değerlendirmek güçleşebilir.
Ne yapabilirsiniz? Öğrendiğiniz bilginin önceki ve sonraki konularla ilişkisini araştırın. Hangi problemlerin çözümünde kullanılabileceğini inceleyin.
Örneğin ikinci dereceden denklemlerin bazı geometrik alan problemlerinde veya uygun koşullardaki hareket modellerinde nasıl kullanıldığını öğrenebilirsiniz.
Konuya ilişkin kişisel bir hedefiniz varsa bunu da belirleyebilirsiniz.
Bir konunun neden önemli olduğunu bilmek onu mutlaka ilgi çekici bulmanızı sağlamaz. Ancak öğrenme amacını açıklığa kavuşturmak, çalışma davranışınızı düzenlemenize yardımcı olabilir.
4. Yalnızca Okuyor veya Dinliyor, Öğrendiklerimi Kullanmıyor muyum?
Bir konuyu uzun süre okumak, onu etkili biçimde öğrendiğiniz anlamına gelmez.
Örneğin biyoloji kitabındaki hücre bölünmesi konusunu defalarca okuyabilirsiniz. Ancak kitabı kapattığınızda mitoz ve mayoz bölünmenin temel farklarını açıklamakta zorlanabilirsiniz.
Bu durumda çalışma süresini artırmak yerine öğrenme yönteminizi değiştirmek daha uygun olabilir.
Ne yapabilirsiniz? Okuduğunuz bölümün ardından kitabı kapatın. Öğrendiklerinizi kendi cümlelerinizle açıklayın, kendinize sorular sorun veya bilgiyi kullanmanızı gerektiren bir problem çözün.
Bu yaklaşım, öğrenme psikolojisinde geri getirme uygulaması olarak incelenen yöntemlerle ilişkilidir.
Dunlosky ve arkadaşlarının (2013) araştırma incelemesinde kendini sınama ve çalışmayı zamana yayma, öğrenme bakımından güçlü araştırma desteğine sahip stratejiler arasında değerlendirilmiştir.
Agarwal ve arkadaşlarının (2021) sistematik derlemesi ise okul ve sınıf ortamlarında yürütülmüş 50 deneyi incelemiştir. Toplam 5.374 katılımcıyı kapsayan araştırmalar, bilgiyi bellekten geri getirmenin çeşitli öğrenme koşullarında yararlı olabildiğini göstermiştir.
Ancak bu çalışmaların temel çıktısı öğrenmedir. Kendini sınamanın her öğrencinin sıkılmasını doğrudan azaltacağı sonucuna varılamaz.
Çalışma süresi ile öğrenmenin niteliği arasındaki farkı Etkili Ders Çalışma Yöntemleri: Daha Uzun Çalışmak mı, Daha İyi Öğrenmek mi? yazısında daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.
5. Gerçekten Sıkılıyor muyum, Yoksa Yorgun, Kaygılı veya Dikkatim Dağılmış mı Hissediyorum?
Her çalışma güçlüğünü sıkılma olarak değerlendirmek doğru değildir.
Bazen yeterince uyumadığınız için çalışmayı sürdürmekte zorlanırsınız. Bazen yaklaşan bir sınavla ilgili kaygılarınız zihninizi meşgul eder. Bazen de telefon bildirimleri veya çevresel sesler çalışmanızı böler.
Bu durumlar farklı düzenlemeler gerektirebilir.
Yorgunsanız: Uyku ve dinlenme ihtiyacınızı değerlendirin. Sürekli yorgunluk yaşıyorsanız olası sağlık nedenlerini göz ardı etmeyin.
Kaygılıysanız: Sizi endişelendiren konuyu belirleyin. Yapabileceğiniz somut adımlara odaklanın ve gerektiğinde destek alın.
Dikkatiniz dağılıyorsa: Öğrenme ortamınızı düzenleyin, gereksiz kesintileri azaltın ve açık bir çalışma hedefine öncelik verin.
Gerçekten sıkılıyorsanız: Görevin güçlük düzeyini, sizin için taşıdığı anlamı ve kullandığınız öğrenme yöntemini değerlendirin.
Bu durumlar birbirini dışlamaz. Hem sıkılmış hem de yorgun olabilirsiniz.
Dikkat güçlüğü ile diğer etkenleri ayırt etmek için Dikkat Dağınıklığı Neden Olur? Dikkati Yönetme Yolları yazısından yararlanabilirsiniz.
Çalışmaya başlamayı sürekli erteliyorsanız Akademik Erteleme: Öz Düzenleme, Motivasyon ve Göreve Başlama başlıklı yazı da konuyla ilişkilidir.
Hangi Durumda Ne Yapabilirsiniz?
Sıkılmanın olası nedenini değerlendirdikten sonra aşağıdaki tablodan yararlanabilirsiniz.
| Yaşadığınız durum | Deneyebileceğiniz düzenleme |
|---|---|
| Konuyu anlamıyorum. | Eksik bilgileri belirleyin ve açıklamalı örneklerle başlayın. |
| Konu çok kolay geliyor. | Farklı ve biraz daha zorlayıcı uygulamalar deneyin. |
| Konuyu neden öğrendiğimi bilmiyorum. | Bilginin hedeflerinizle ve diğer konularla ilişkisini araştırın. |
| Sürekli aynı biçimde çalışıyorum. | Kendini sınama, açıklama ve bilgiyi kullanma yöntemlerini deneyin. |
| Yorgun veya kaygılı hissediyorum. | Dinlenme ve duygusal gereksinimlerinizi değerlendirin. |
| Dikkatim sürekli bölünüyor. | Çalışma ortamını ve gereksiz dijital kesintileri düzenleyin. |
Bu öneriler herkes için kesin sonuç veren yöntemler değildir. Amaç, yaşadığınız güçlüğe uygun bir başlangıç seçmektir.
Okulda Uygulama Örneği: Matematik Dersinde Sıkılmak
Bir matematik dersinde öğretmeninizin ikinci dereceden denklemleri anlattığını düşünün.
Dersi dinliyorsunuz ancak bir süre sonra sıkılmaya başlıyorsunuz.
Bu durumda sınıftaki bütün öğrencilerin aynı nedenle sıkıldığını varsaymak doğru olmaz.
Durum A: Konuyu Zaten Biliyorsunuz
Öğretmenin çözdüğü sorular size çok kolay geliyor. Aynı çözüm adımlarını tekrar tekrar görmek, yeni bir şey öğrenmediğinizi düşünmenize neden oluyor.
Ne yapabilirsiniz? Farklı çözüm yollarını karşılaştırın, daha zorlayıcı bir soru çözmeyi deneyin veya öğretmeninizden ek uygulama isteyin.
Örneğin bir denklemi iki farklı yöntemle çözerek sonuçların aynı olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.
Durum B: Konuyu Anlamıyorsunuz
Öğretmenin çözümünü takip edemiyorsunuz. Denklemin hangi aşamada nasıl değiştiğini anlamakta zorlanıyorsunuz.
Bir süre sonra dersten uzaklaşıyorsunuz.
Ne yapabilirsiniz? Önce hangi işlemde zorlandığınızı belirleyin. Gerekirse öğretmeninizden bu basamağı açıklamasını isteyin ve benzer bir soruyu kendiniz çözmeyi deneyin.
Bu durumda çözüm, daha zor sorulara geçmek değil, öğrenmenin önündeki eksik bilgileri tamamlamak olabilir.
Durum C: Konuyu Anlıyorsunuz Ancak Neden Öğrendiğinizi Bilmiyorsunuz
İşlemleri yapabiliyorsunuz ancak ikinci dereceden denklemlerin başka hangi problemlerde kullanıldığını bilmiyorsunuz.
Bu nedenle konuyu çalışmanın sizin için neden önemli olduğunu değerlendirmekte zorlanıyorsunuz.
Ne yapabilirsiniz? Konunun geometrik alan problemleriyle veya diğer matematik başlıklarıyla ilişkisini araştırın. Öğretmeninizden gerçek yaşamla ilişkili uygun bir örnek isteyin.
Üç durumda da öğrenci sıkılmış olabilir. Ancak sıkılmanın olası nedeni ve ihtiyaç duyulan destek farklıdır.
Bilimsel araştırmalar bu farklılıkları destekliyor mu?
Göllner ve Kögler'in (2026) araştırması, Almanya'da 95 dokuzuncu sınıf öğrencisinin sekiz ders boyunca yaşadıkları sıkılma, ilgi ve anlama deneyimlerini incelemiştir. Veriler 2010 yılında muhasebe derslerinde toplanmıştır.
Araştırmada öğrencilerin konuyu anlama düzeyleri, ilgileri ve sıkılmaları arasındaki ilişkilerin değerlendirme düzeyine göre farklılaştığı görülmüştür. İlgi, sıkılmayla güçlü biçimde ilişkili bulunmuştur. Bazı analizlerde konuyu çok az veya çok iyi anladığını bildiren öğrenciler daha fazla sıkılma bildirmiştir.
Ancak bulgular, bütün derslerde zorlanmanın sıkılmaya neden olduğu veya kolay görevlerin mutlaka sıkıcı olduğu anlamına gelmez.
Araştırma tek bir okulda, belirli dersler kapsamında yürütülmüş gözlemsel bir çalışmadır. Nedenselliği kesin olarak ortaya koymaz ve sonuçları Türkiye'deki bütün öğrencilere doğrudan genellenemez.
Bu nedenle eğitim ortamında önemli olan, öğrencinin yalnızca ne kadar zorlandığını değil, göreve duyduğu ilgiyi ve öğrenme deneyimini de değerlendirmektir.
Evde Uygulama Örneği: Biyoloji Çalışırken Sıkılmak
Evde biyoloji çalıştığınızı düşünün.
Hücre bölünmesi konusunu okuyorsunuz. İlk sayfalarda anlatılanları takip ediyorsunuz ancak birkaç sayfa sonra sıkılıyor ve çalışmayı bırakmak istiyorsunuz.
Bu durumda hemen başka bir derse geçmek yerine çalışma biçiminizi değiştirmeyi deneyebilirsiniz.
Birinci adım: Mitoz ve mayoz bölünmenin temel özelliklerini anlatan kısa bir bölüm okuyun.
İkinci adım: Kitabı kapatın ve kendinize şu soruyu sorun: “Mitoz ve mayoz bölünme arasındaki temel farklar nelerdir?”
Üçüncü adım: Hatırlayamadığınız bilgileri belirleyin. Eksik veya yanlış noktalar için ilgili bölüme geri dönün.
Dördüncü adım: Bilgiyi yeni bir soruda kullanın. Örneğin kromozom sayısının korunması veya yarıya inmesi bakımından mitoz ve mayoz bölünmenin nasıl farklılaştığını açıklayın.
Beşinci adım: Yanıtınızı ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırarak kontrol edin.
Bu uygulamada yalnızca metni yeniden okumak yerine bilgiyi hatırlamaya, açıklamaya ve kullanmaya çalışmış olursunuz.
McDermott'un (2021) araştırma derlemesi, bilgiyi bellekten geri getirmenin daha sonra hatırlamayı destekleyebildiğini göstermektedir.
Ancak bu bilimsel bulgular, burada verilen biyoloji uygulamasının her öğrencide sıkılmayı azaltacağını kanıtlamaz.
Temel amaç, öğrenme sürecini daha etkin bir çalışmaya dönüştürmektir.
Evde Uygulama Örneği: İngilizce Öğrenirken Sıkılmak
İngilizce öğrenen bir öğrencinin sürekli sözcük listeleri çalıştığını düşünün.
Öğrenci bazı sözcüklerin Türkçe karşılıklarını biliyor ancak bunları cümle içinde kullanmakta zorlanıyor.
Bir süre sonra aynı sözcükleri tekrar etmek sıkıcı gelmeye başlıyor.
Bu durumda yalnızca çalışma süresini artırmak yerine bilgiyi kullanma biçimini değiştirmek yararlı olabilir.
Örneğin öğrenci improve sözcüğünü öğreniyor.
Improve: Geliştirmek, iyileştirmek; gelişmek, iyileşmek.
Ardından sözcüğü bir cümlede kullanmayı deniyor:
I want to improve my English.
“İngilizcemi geliştirmek istiyorum.”
Daha sonra farklı bir kullanım oluşturuyor:
My English is improving.
“İngilizcem gelişiyor.”
Sonraki çalışmasında sözcüğün anlamını ve cümle içindeki kullanımını yeniden hatırlamaya çalışıyor.
Bu uygulamada öğrenci yalnızca sözcük listesini tekrar etmiyor. Sözcüğün anlamını, kullanımını ve farklı bağlamlarla ilişkisini öğreniyor.
Amaç sürekli etkinlik değiştirmek değil, öğrenilen bilgiyi farklı biçimlerde kullanabilmektir.
Öğretmenler Öğrencilerin Neden Sıkıldığını Nasıl Anlayabilir?
Bir öğrencinin sıkıldığını fark eden öğretmenin ilk sorusu yalnızca “Öğrencinin dikkatini nasıl çekerim?” olmamalıdır.
Öğrencinin neden sıkıldığını belirlemek de önemlidir.
Aynı sınıfta bazı öğrenciler konuyu kolayca anlayabilirken bazıları gerekli temel bilgilere sahip olmayabilir. Bazı öğrenciler ise konuyu anladıkları hâlde etkinliğe yeterince ilgi duymayabilir.
Bu nedenle bütün öğrencilere aynı düzenlemeyi uygulamak her zaman yeterli olmayabilir.
Ders İçinde Kısa Bir Değerlendirme Yapın
Öğretmen, konunun uygun bir aşamasında şu dört soruyu yöneltebilir:
Bugün hangi bilgiyi kolayca öğrendiniz?
Hangi işlem veya kavramda zorlandınız?
Konuyla ilgili hâlâ yanıtlayamadığınız soru nedir?
Daha fazla uygulama yapmanız gereken bölüm hangisidir?
Öğrencilerin yanıtlarına göre açıklamalar, örnekler ve uygulamalar düzenlenebilir.
Örneğin ikinci dereceden denklemlerde bir grup öğrenci çarpanlara ayırma işlemini pekiştirirken konuyu öğrenmiş öğrenciler farklı çözüm yöntemlerini karşılaştırabilir.
Buradaki amaç öğrencileri kalıcı başarı gruplarına ayırmak değil, o andaki öğrenme gereksinimlerine uygun destek sunmaktır.
Sıkılmayı Yalnızca Davranış Sorunu Olarak Yorumlamayın
Sınıfta başka yöne bakmak, derse katılmamak veya bir etkinliği tamamlamakta zorlanmak farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.
Bu davranışlar tek başına öğrencinin sorumsuz, isteksiz veya öğrenmeye kapalı olduğunu göstermez.
Nett ve arkadaşlarının (2010) 5–10. sınıflardan 976 öğrenciyle yürüttüğü araştırmada, öğrencilerin sıkılmayla başa çıkma stratejilerinin farklılaştığı bulunmuştur.
Öğrenme etkinliğini zihinsel olarak yeniden değerlendirmeye yönelen öğrenciler, araştırmada bazı duygusal, motivasyonel ve bilişsel göstergeler bakımından daha olumlu sonuçlar bildirmiştir.
Ancak çalışma, bu stratejilerin tek başına söz konusu sonuçlara neden olduğunu göstermemektedir.
Dolayısıyla öğretmenin yalnızca öğrencinin davranışına değil, etkinliğin güçlüğüne, anlamına, öğrenme gereksinimlerine ve sınıf koşullarına da bakması önemlidir.
Sıkılmaya Başladığınızda Uygulayabileceğiniz Dört Adım
Ders çalışırken sıkılmaya başladığınızı düşünün.
Çalışmayı hemen bırakmak veya hiçbir değişiklik yapmadan kendinizi zorlamaya devam etmek yerine şu adımları deneyebilirsiniz.
1. Durumu fark edin.
“Şu anda çalışırken sıkılıyorum.”
2. Olası nedeni değerlendirin.
“Konuyu anlamıyor muyum? Çok kolay mı buluyorum? Öğrenmenin amacını mı göremiyorum? Yoksa yorgun muyum?”
3. Tek bir düzenleme seçin.
Anlamadığınız bir işlem varsa açıklamalı örneğe dönün. Konu çok kolaysa farklı bir soru deneyin. Yorgunsanız dinlenme gereksiniminizi değerlendirin.
4. Sonucu gözlemleyin.
Seçtiğiniz düzenleme sonrasında çalışmaya devam etmek kolaylaştı mı? Öğrendiğiniz bilgiyi açıklayabildiniz veya kullanabildiniz mi?
Bu yöntem, yaşadığınız güçlüğü ve seçtiğiniz düzenlemenin uygunluğunu değerlendirmek için hazırlanmış bir öz düzenleme örneğidir. Bilimsel olarak geçerliği ve güvenirliği doğrulanmış bağımsız bir ölçme aracı veya müdahale programı değildir.
Bir sonraki çalışma oturumundan önce “Bugün ne öğrendim, nerede zorlandım ve bir dahaki sefere neyi değiştireceğim?” sorularını yanıtlamanız yeterli olabilir.
Böylece yalnızca ne kadar süre çalıştığınıza değil, öğrenme sürecinin niteliğine de odaklanabilirsiniz.
Sonuç: Öğrenirken Sıkıldığınızda Önce Nedenini Anlayın
Öğrenirken sıkılmak, her zaman çalışmayı bırakmanız gerektiğini göstermez.
Bazen konu çok kolay gelir. Bazen anlamakta zorlanırsınız. Bazen öğrendiğiniz bilginin neden önemli olduğunu göremezsiniz. Bazen de sorun sıkılmadan çok yorgunluk, kaygı veya dikkat dağınıklığıyla ilişkili olabilir.
Bu durumların hepsine aynı yöntemle yaklaşmak doğru değildir.
Sıkıldığınızda önce çalışmanın hangi aşamasında zorlandığınızı ve bunun hangi koşullarda ortaya çıktığını değerlendirin. Ardından uygun bir düzenleme deneyin.
Bir öğrenci için çözüm ön bilgileri tamamlamak olabilir. Başka bir öğrenci için daha zorlayıcı sorular çözmek, bir başkası için ise öğrenilen bilgiyi farklı bir problemde kullanmak daha uygun olabilir.
Öğretmenler ve ebeveynler açısından da önemli olan, öğrencinin sıkılmasını yalnızca isteksizlik olarak yorumlamadan öğrenme gereksinimlerini anlamaya çalışmaktır.
Sıkılmak her zaman öğrenmeyi bırakmanız gerektiği anlamına gelmez. Bazen öğrenme biçiminizi veya koşullarınızı yeniden değerlendirmeniz gerektiğine işaret edebilir.
Kaynakça
Agarwal, P. K., Nunes, L. D., & Blunt, J. R. (2021). Retrieval practice consistently benefits student learning: A systematic review of applied research in schools and classrooms. Educational Psychology Review, 33, 1409–1453. https://doi.org/10.1007/s10648-021-09595-9
Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques: Promising directions from cognitive and educational psychology. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58. https://doi.org/10.1177/1529100612453266
Göllner, R., & Kögler, K. (2026). Control-value appraisals and the emergence of students' boredom: An in situ perspective within lessons. British Journal of Educational Psychology, 96(2), 733–752. https://doi.org/10.1111/bjep.70048
McDermott, K. B. (2021). Practicing retrieval facilitates learning. Annual Review of Psychology, 72, 609–633. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010419-051019
Nett, U. E., Goetz, T., & Daniels, L. M. (2010). What to do when feeling bored? Students' strategies for coping with boredom. Learning and Individual Differences, 20(6), 626–638. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2010.09.004
Pekrun, R. (2024). Control-value theory: From achievement emotion to a general theory of human emotions. Educational Psychology Review, 36, Article 83. https://doi.org/10.1007/s10648-024-09909-7
Westgate, E. C., & Wilson, T. D. (2018). Boring thoughts and bored minds: The MAC model of boredom and cognitive engagement. Psychological Review, 125(5), 689–713. https://doi.org/10.1037/rev0000097
Araştırma ve Yayın Açıklaması
Yazar: Ahmet Usta – Psikolojik Danışman
İçerik türü: Bilimsel araştırmalara dayalı öğrenme psikolojisi ve psikoeğitim yazısı.
Yöntem ve kapsam: Kuramsal çalışmalar, araştırma derlemeleri, sistematik derleme ve birincil gözlemsel araştırmalardan yararlanılarak hazırlanmış anlatısal incelemedir. Bağımsız sistematik derleme veya özgün deneysel araştırma değildir.
Bilimsel sınırlılıklar: Kaynaklar farklı ülkeleri, yaş gruplarını, öğrenme görevlerini ve araştırma yöntemlerini kapsamaktadır. Özellikle sıkılma üzerine gözlemsel bulguların nedensellik kanıtı olarak yorumlanması uygun değildir. Öğrenme performansını artıran bir yöntemin sıkılmayı da mutlaka azaltacağı söylenemez.
Mesleki sınırlar: İçerik genel psikolojik bilgilendirme ve eğitim amacı taşır. Bireysel psikolojik değerlendirme, klinik tanı veya tedavi yerine geçmez. Sunulan sorular ve uygulama örnekleri standartlaştırılmış ölçme aracı değildir.
Yapay zekâ katkısı: Metnin araştırma, kaynak karşılaştırması ve editöryal düzenleme süreçlerinde ChatGPT (OpenAI) desteğinden yararlanılmıştır. Bağımsız uzman hakem değerlendirmesi yapılmamıştır. Nihai bilimsel ve editöryal sorumluluk yayın sorumlusuna aittir.

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Yazıya ilişkin sorularınızı, gerekçeli eleştirilerinizi ve düzeltme önerilerinizi paylaşabilirsiniz. Lütfen kendinize veya başkalarına ait sağlık, öğrenci, iletişim ve kimlik bilgilerini yazmayınız. Bu alan bireysel psikolojik değerlendirme veya acil yardım hizmeti değildir. Hakaret, tehdit, ayrımcılık, izinsiz kişisel bilgi ve yanıltıcı sağlık önerileri içeren yorumlar yayımlanmaz. Görüş ayrılığı tek başına yorum kaldırma gerekçesi değildir.